Mỹ có SpaceX, Việt Nam cũng có VinSpace, ThaiSpace

Trước VinSpace, Việt Nam còn xuất hiện một cái tên đáng chú ý trong lĩnh vực hàng không vũ trụ là ThaiSpace – dự án gắn với doanh nhân Nguyễn Đức Thụy. Dự án được công bố vào cuối năm 2021 khi Thaiholdings thông qua kế hoạch thành lập ThaiSpace với tham vọng thực hiện chuyến bay thương mại đầu tiên vào vũ trụ từ Phú Quốc trong giai đoạn 2026-2030.

Ban đầu, ThaiSpace được đăng ký với vốn điều lệ lên tới 26.688 tỷ đồng, tương đương gần 1,2 tỷ USD. Công ty cũng từng đặt tham vọng xây dựng cảng hàng không vũ trụ tại Việt Nam và hướng tới niêm yết trên thị trường chứng khoán Mỹ để huy động vốn quốc tế. Tuy nhiên, sau khi thành lập, ThaiSpace đã trải qua nhiều thay đổi đáng chú ý.

Năm 2022, ThaiSpace giảm mạnh vốn điều lệ xuống còn khoảng 2.275 tỷ đồng, chuyển đổi mô hình từ công ty cổ phần sang công ty trách nhiệm hữu hạn. Cơ cấu sở hữu cũng được thu gọn, trong đó ông Nguyễn Đức Thụy nắm quyền chi phối với tỷ lệ sở hữu khoảng 83%, còn lại 17% thuộc về Thaiholdings.

Tháng 6/2022, Thaispace đổi tên thành Công ty TNHH Đầu tư thương mại và dịch vụ Bãi Thơm – Phú Quốc (Bãi Thơm – Phú Quốc). Ông Nguyễn Đức Thụy đã chuyển nhượng phần vốn góp trong pháp nhân này cho bà Phạm Thu Hằng và ông Nguyễn Chí Kiên. Đến tháng 10, Thaiholdings hoàn tất thoái vốn tại Bãi Thơm – Phú Quốc cho ông Trịnh Văn Thiệm – cựu Chủ tịch HĐQT Thaigroup.

Dù giấc mơ dang dở nhưng ThaiSpace vẫn được xem là một trong những dự án đầu tiên thể hiện tham vọng đưa doanh nghiệp tư nhân Việt Nam tham gia ngành công nghiệp vũ trụ toàn cầu.

“Khoảng trống” rất lớn giữ những “Space”

Sự xuất hiện của những doanh nghiệp như VinSpace hay ThaiSpace cho thấy khu vực tư nhân Việt Nam đã bắt đầu quan tâm tới ngành công nghiệp được xem là đỉnh cao của khoa học công nghệ. Đây là tín hiệu tích cực bởi trong nhiều năm, các hoạt động nghiên cứu không gian trong nước chủ yếu do các cơ quan nhà nước đảm nhiệm.

Tuy nhiên, từ việc thành lập doanh nghiệp đến xây dựng một ngành công nghiệp hàng không vũ trụ thực sự là khoảng cách rất lớn. Để phát triển được một hệ sinh thái tương tự SpaceX, các doanh nghiệp cần nguồn vốn khổng lồ, đội ngũ kỹ sư trình độ cao, chuỗi cung ứng công nghệ phức tạp cùng khả năng nghiên cứu kéo dài hàng chục năm.

Ngay cả SpaceX cũng phải trải qua nhiều lần phóng tên lửa thất bại, tiêu tốn hàng tỷ USD trước khi đạt được thành công như ngày hôm nay. Trong khi đó, Việt Nam hiện chưa sở hữu nền công nghiệp chế tạo động cơ tên lửa, hệ thống phóng hay các chuỗi sản xuất linh kiện hàng không vũ trụ quy mô lớn. Thị trường vệ tinh thương mại trong nước cũng còn khá nhỏ.

Dù vậy, việc xuất hiện những doanh nghiệp tiên phong vẫn mang ý nghĩa quan trọng. Nếu không có những bước đi đầu tiên, Việt Nam sẽ rất khó tham gia vào cuộc đua công nghệ đang diễn ra trên toàn cầu. SpaceX ngày nay là biểu tượng của ngành công nghiệp không gian thế giới, nhưng hơn hai thập kỷ trước cũng chỉ là một công ty khởi nghiệp với vài chục kỹ sư và một giấc mơ táo bạo.

VinSpace hay ThaiSpace chắc chắn còn cách rất xa mô hình của SpaceX. Nhưng sự tồn tại của họ cho thấy Việt Nam đã bắt đầu đặt những viên gạch đầu tiên cho một lĩnh vực công nghệ hoàn toàn mới. Và biết đâu trong tương lai, khi kinh tế không gian trở thành một ngành công nghiệp nghìn tỷ USD, Việt Nam sẽ không chỉ là người đứng ngoài quan sát.